Hardscape và softscape là gì là câu hỏi thường gặp khi gia chủ bắt đầu làm việc với đơn vị thiết kế cảnh quan. Đây là hai khái niệm nền tảng giúp chia một khu vườn thành phần cứng và phần mềm, từ đó lên kế hoạch thiết kế, thi công và chăm sóc hợp lý. Bài viết này giải thích từng khái niệm, các thành phần chính, tỷ lệ phối hợp và thứ tự thi công để khu vườn vừa đẹp vừa bền.
Table of Contents
Hardscape Là Gì?
Hardscape là phần cứng của cảnh quan, gồm tất cả những hạng mục không có sự sống, được làm từ vật liệu như đá, gạch, gỗ, bê tông, kim loại. Hardscape tạo nên bộ khung cho khu vườn: định hình lối đi, khu ngồi nghỉ, ranh giới và cao độ.
Các Thành Phần Hardscape Phổ Biến
- Lối đi, sân lát đá, sàn gỗ.
- Bậc tam cấp, tường chắn đất, tường rào.
- Pergola, chòi nghỉ, mái che.
- Hồ bơi, hồ cảnh, đài phun nước, thác nước.
- Bồn cây xây, ghế đá, bếp nướng ngoài trời.
- Hệ thống chiếu sáng và tưới ngầm.
Softscape Là Gì?
Softscape là phần mềm của cảnh quan, gồm những yếu tố có sự sống và thay đổi theo thời gian như cây xanh, hoa, cỏ, đất trồng. Softscape mang lại màu sắc, mùi hương, bóng mát và cảm giác tươi mới cho khu vườn.
Các Thành Phần Softscape Phổ Biến
- Cây thân gỗ tạo bóng mát và điểm nhấn.
- Cây bụi, hàng rào xanh, cây viền.
- Thảm cỏ và cây phủ nền.
- Hoa theo mùa, cây lá màu.
- Dây leo trên giàn, tường xanh.
- Đất trồng, lớp phủ gốc.
Hardscape Và Softscape Là Gì Trong Một Khu Vườn Cân Bằng?
Khu vườn quá nhiều hardscape sẽ cứng, nóng và thiếu sức sống. Ngược lại, khu vườn chỉ toàn cây cỏ mà thiếu lối đi, chỗ ngồi sẽ khó sử dụng và nhanh trở nên rậm rạp. Hiểu hardscape và softscape là gì giúp bạn cân đối hai phần này ngay từ khâu thiết kế.
Tỷ Lệ Tham Khảo Theo Phong Cách
- Vườn hiện đại tối giản: phần cứng chiếm tỷ trọng lớn, cây được chọn ít loài nhưng có điểm nhấn.
- Vườn nhiệt đới: phần mềm áp đảo với nhiều tầng tán, phần cứng chỉ là lối đi và chòi nghỉ.
- Vườn Nhật: cân bằng giữa đá, sỏi, nước và cây được cắt tỉa kỹ.
- Sân vườn nhà phố: phần cứng thường nhiều hơn vì diện tích nhỏ, cần chỗ đi lại và để xe.
Khi đã nắm hardscape và softscape là gì, bạn sẽ thấy mỗi phong cách chỉ là một cách phân bổ khác nhau giữa hai phần này. Không có tỷ lệ cố định cho mọi khu vườn. Điều quan trọng là phần cứng phục vụ đúng nhu cầu sử dụng và phần mềm đủ để không gian dễ chịu.
Hardscape Và Softscape Trong Từng Không Gian
Sân Trước Nhà
Đây là bộ mặt của ngôi nhà nên phần cứng thường được làm chỉn chu: lối vào, sân đỗ xe, bậc tam cấp. Softscape đóng vai trò viền mềm hai bên lối đi và tạo điểm nhấn bằng một cây dáng đẹp.
Sân Sau Và Khu Sinh Hoạt
Sân sau là nơi gia đình nghỉ ngơi, nướng tiệc, chơi đùa nên cần cân bằng giữa sàn lát đủ rộng và thảm cỏ, bồn cây tạo cảm giác thư thái.
Sân Thượng Và Ban Công
Ở không gian trên cao, hardscape gồm sàn lát, bồn cây xây, giàn che, còn softscape thường là cây trồng chậu và dây leo. Tải trọng và chống thấm phải được tính trước khi bố trí phần mềm nặng như đất trồng.
Thứ Tự Thi Công
Sau khi hiểu hardscape và softscape là gì, nguyên tắc quan trọng tiếp theo là thi công hardscape trước, softscape sau:
- Bước 1: san nền, tạo cao độ, làm hệ thống thoát nước.
- Bước 2: đi ống điện chiếu sáng, ống tưới ngầm.
- Bước 3: thi công lối đi, sân lát, tường, bậc, pergola, hồ nước.
- Bước 4: chuẩn bị đất trồng, trồng cây lớn trước, cây bụi và thảm cỏ sau.
- Bước 5: lắp đèn, kiểm tra tưới và hoàn thiện lớp phủ gốc.
Làm ngược lại sẽ khiến cây vừa trồng bị dẫm đạp, đất bị nén chặt và phải đào bới khi đi ống sau này.
Chi Phí Và Bảo Trì
Hardscape
Chi phí ban đầu thường lớn hơn vì vật liệu và nhân công. Tuy vậy, hardscape làm đúng kỹ thuật có tuổi thọ dài và chỉ cần vệ sinh, bảo dưỡng định kỳ.
Softscape
Chi phí cây giống ban đầu có thể thấp hơn nhưng cần chăm sóc liên tục: tưới nước, bón phân, cắt tỉa, thay cây hỏng. Chọn cây phù hợp khí hậu và ít rụng lá sẽ giảm đáng kể công chăm sóc. Bạn có thể tham khảo bài cây ít rụng lá xanh quanh năm.
Kết Nối Hai Phần Một Cách Tự Nhiên
- Để cây phủ nhẹ lên mép lối đi, làm mềm đường thẳng của đá.
- Dùng bồn cây, bậc cỏ xen đá làm vùng chuyển tiếp.
- Lặp lại vật liệu của nhà ở hardscape để khu vườn liền mạch với kiến trúc.
- Dùng giàn leo phủ pergola, tường rào để phần cứng không lộ quá nhiều.
Gợi Ý Khi Làm Việc Với Đơn Vị Thiết Kế
Hãy liệt kê nhu cầu sử dụng trước khi bàn đến cây cỏ: số người thường ngồi ngoài trời, có cần chỗ đậu xe, hồ bơi, khu nướng tiệc hay chỗ cho trẻ con chơi. Những nhu cầu này quyết định phần cứng. Sau đó mới đến thời gian bạn dành cho chăm sóc vườn mỗi tuần, yếu tố quyết định phần mềm nhiều hay ít.
Những Sai Lầm Thường Gặp
- Lát kín sân bằng bê tông, không chừa đất cho cây.
- Trồng cây trước rồi mới đi ống, làm lối đi.
- Chọn quá nhiều loại vật liệu cứng khiến khu vườn rối mắt.
- Trồng cây lớn sát tường, sát lối đi, vài năm sau rễ làm nứt vỡ.
Muốn tìm hiểu sâu hơn về phần cứng, mời bạn đọc bài thiết kế hardscape ngoại thất.
Câu Hỏi Thường Gặp
Hardscape Và Softscape Là Gì Trong Hồ Sơ Thiết Kế?
Trong hồ sơ thiết kế cảnh quan, hai phần này thường được thể hiện trong các bản vẽ riêng: bản vẽ hardscape thể hiện vật liệu, cao độ, kích thước, còn bản vẽ softscape thể hiện vị trí, chủng loại và số lượng cây.
Sân Nhỏ Nên Ưu Tiên Phần Nào?
Với sân nhỏ, hãy ưu tiên phần cứng gọn gàng, đa năng như một khoảng sân lát và bồn cây xây, sau đó bổ sung cây đứng, giàn leo để tiết kiệm diện tích mà vẫn xanh mát.
Kết Luận
Hiểu hardscape và softscape là gì giúp bạn trao đổi với đơn vị thiết kế rõ ràng hơn, dự trù chi phí sát hơn và lên kế hoạch chăm sóc khu vườn lâu dài. Hãy thi công phần cứng trước, phần mềm sau và để hai phần đan xen tự nhiên. Mời bạn đọc thêm bài thiết kế lối đi sân vườn và theo dõi Kiến Trúc Cảnh Quan để nhận thêm nhiều ý tưởng cho khu vườn.
